Shand, Robert

Ds Robert Shand

GEBORE

1803

OORLEDE

21 Nov 1876

UNIVERSITEIT

Universiteit van Aberdeen, Skotland.

gelegitimeer

1834

ORDEN

1834

standplase

1835 Tulbagh

Emeritus

1871

Ds. Robert Shand (Aberdeenshire, Skotland, 1803; Rhenosterfontein, Port Beaufort, 21 November 1876) was een van die Skotse predikante wat deur die loop van die 19de eeu na Suid-Afrika gekom het om die tekort aan predikante in die Nederduitse Gereformeerde Kerk aan te vul, goewerneur lord Charles Somerset se verengelsingbeleid uit te voer en later ook die liberale neigings in die Nederlandse teologiese seminariums teen te werk. Hy was die voorlaaste van die groep van sewe wat stuksgewys tussen 1828 en 1836 na die Kaap gekom het en predikante soos di. James Edgar, John Pears, Alexander Welsh en Thomas Reid ingesluit het.

Shand ontvang sy voorbereidende opleiding aan die King’s College en studeer in die teologie aan die Universiteit van Aberdeen, Skotland. In 1834 kom hy na Suid-Afrika en word ná sy legitimering aangestel as leraar op Tulbagh as die opvolger van dr. George Thom, voormalige waarnemende superintendent van die Londense Sendinggenootskap aan die Kaap wat, nadat hy uit die genootskap getree het, die eerste Skotse predikante op versoek van lord Charles gaan werf het. Thom het van 1825 op Tulbagh gearbei, maar in die begin van 1833 het die kerkraad hom genoodsaak gesien om die goewerneur te versoek om dr. Thom op volle pensioen te laat aftree “daar hy die laaste vier jaar aan herhaalde vlae van kranksinnigheid gely het, en dusnie in staat was om sy ampspligte na behore waar te neem nie”.

Op 1 November 1835 tree hy in diens op Tulbagh en sit sy werk getrou voort tot hy in 1871 voel dat sy kragte aan die afneem is weens sy hoë ouderdom. Hy gaan woon op Stellenbosch en sterf vyf jaar later in die Oostelike Provinsie terwyl hy om gesondheidsredes op besoek was by sy seun, ‘n geneesheer op Rhenosterfontein naby Port Beaufort. Sy graf is in die kerkhof naasaan die NG kerk op Swellendam en op die hoeksteen staan uitgebeitel: “Hij wandelde met God.”

Eerw. Andries Dreyer skryf in die Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824 1924 (uit die Hollands vertaal) dat dié getuienis waar is. “Almal wat ds. Shand geken het, ag hom, nie alleen as ‘n ware evangeliese leraar nie, maar veral as ‘n baie godvrugtige man. Hoewel nederig en ingetoë in sy gewone lewenswandel, was hy baie vrymoedig en beslis in die verdediging van die waarhede van die evangelie wanneer hy hom in die Sinode of elders geroepe gevoel het om sy gevoelens te verwoord. Ofskoon daar weens sy optrede aan die begin van sy dienstyd op Tulbagh ‘n skeuring in die gemeente gekom het, betoon selfs die afgeskeide party, toe hulle hom beter leer ken en verstaan, aan hom die grootste agting. Deur sy eie gemeente word hy hoog geag, nie net as ‘n ywerige prediker en ‘n troue herder nie, maar ook as vader en vriend.”

‘n Jaar voor sy dood word ‘n deel van sy preke in druk uitgegee deur ‘n vriend wat verlang het dat ‘n “duursame aandenking van sy prediktrant bewaar moes bly”. Dié preke wys hoe sorgvuldig hy sy kanselwerk voorberei het. Die Bybel en “Kalvijns Instituten” was sy vernaamste bronne en sy gepubliseerde en ander preke toon in hoe ‘n mate hy van hulle gees deurdrenk was.