NG Gemeente Johannesburg

Die gemeente se voorlaaste kerkgebou, afgeneem in 1987, en later gesloop.


Gestig

14 Augustus 1887

Ring

Johannesburg

Adres

Irenekerk, Beitstraat 1, Doornfontein

Sluit in

Braamfontein, Middestad, Hillbrow, Doornfontein

Waarby ingelyf

NG Gemeente Johannesburg-Oos

10 Mei 1995

NG Gemeente Aucklandpark

Eerste predikant

J.N. Martins (1887–1920)


Die NG Gemeente Johannesburg was op 14 Augustus 1887 die eerste gemeente van die NG Kerk wat in die Goudstad gestig is. Regstreeks en onregstreeks het uit dié gemeente in die daaropvolgende eeu al die gemeentes op die Witwatersrand ontstaan, maar teen die tweede dekade van die 21ste eeu het van die Johannesburgse moedergemeente minder as 100 lidmate oorgebly.

Aanloop tot gemeentestigting

Voor die Johannesburgse moedergemeente in 1887 gestig is, skaars 18 maande nadat goud ontdek is op Langlaagte, was die landelike gebied deel van die NG Gemeente Heidelberg. Landbouers uit die Kaap, wat daarvaan af weggetrek het om onder die Britse bewind uit te kom, het al in die dekade na 1840 op die Hoëveld begin aankom. Maar dit was die kerkraad van die NG gemeente Dutoitspan wat onder leiding van ds. Abraham Kriel die eerste stap gedoen het tot gereelde bearbeiding van die goudveld deur hulle hulpprediker, prop. J.N. Martins, af te staan om die evangelie aan die lidmate op die Rand te verkondig.

Die goudstormloop het mense uit alle wêrelddele na die Rand gebring. Sover vasgestel kon word, het ds. S.J. du Toit, destydse superintendent-generaal van onderwys in die Zuid-Afrikaansche Republiek, die eerste NG diens in Johannesburg gehou. Dit was ’n opelugdiens op ’n Sondag teen die middel van 1886 in die skaduwee van ’n wilgerboom naby die terrein waarop NG gemeente Langlaagte se latere kerkgebou en die Abraham Kriel-kinderhuis gebou is. Sy teks het uit Genesis 2:12 gekom: “En die goud van die land is goed.”

Onder die intrekkers op die Rand was ook NG lidmate, wat hulle veral in groot getalle aan die westekant van die teenswoordige middestad gevestig het in wat destyds as die “Dip” bekend gestaan het. Dit was die minder gegoede buurte van Langlaagte, Fordsburg en Vrededorp, wat lank die enigste deel van die ontluikende stad was waar Afrikaners plek-plek in die meerderheid was. Die meer gegoede noordelike (Parktown, Houghton ens.) en noordoostelike voorstede (Observatory, Orange Grove ens.) was nog altyd amper uitsluitlik Engels, terwyl Afrikaners, namate hulle ekonomiese posisie verbeter het, hulle later jare ook in groot getalle in die noordwestelike dele (Melville, Westdene, Auckland Park, Northcliff, Linden, Randburg en mstreke) gaan vestig het. In ’n mindere mate as in die “Dip” het Afrikaners ook gaan woon in die omgewing van Jeppestown, onmiddellik oos van die middestad. In ’n stadium was daar byvoorbeeld binne ’n smal strook wat 8 km wes van